Een Jenaplanschool is gebaseerd op de pedagogie van Peter Petersen ( Duitsland, 1884 – 1952 ). Vanaf 1924 is aan de oefenschool voor aanstaande leraren, verbonden aan de Universiteit van Jena in Thüringen, een type onderwijs ontwikkeld dat later de naam jenaplan kreeg. Door de nauwe binding met de universiteit kreeg het jenaplan een wetenschappelijk gefundeerde onderwijsaanpak.
Nederland telt ruim 220 jenaplanscholen. Vlaanderen telt 5 jenaplanscholen, waarvan 1 in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap, namelijk te Oostakker.
Het onderwijs op een jenaplanschool is gericht op de opvoeding van kinderen en omvat daarom meer dan het leren van schoolse kennis en vaardigheden als lezen, schrijven en rekenen. Kinderen leren er samenwerken, communiceren, flexibel zijn, sterk in je schoenen staan en creatieve oplossingen bedenken voor steeds andere problemen,…
Elke jenaplanschool kent haar eigen identiteit, maar toch hebben alle jenaplanscholen ook gemeenschappelijke uitgangspunten.
Het jenaplanonderwijs kent daarnaast ook nog 20 basisprincipes, handelend over de mens, de samenleving en de school.
Er wordt niet enkel geleerd door met pen, papier en het hoofd bezig te zijn. Op een jenaplanschool onderscheiden we 4 basisactiviteiten waarin mensen leren en leven : gesprek, spel, werk en viering. Deze basisactiviteiten wisselen elkaar af en deze afwisseling wordt vastgelegd in een ritmisch weekplan.
In een jenaplanschool wordt over de gehele basisschool gewerkt met stamgroepen. Stamgroepen brengen kinderen van verschillende leeftijden samen die daarin kansen krijgen om met en van elkaar te leren. Ze ervaren dus beurtelings om in een groep de jongste, de middelste en de oudste te zijn. Uiteraard vraagt het werken met drie verschillende leeftijden binnen één groep de juiste pedagogische, didactische en organisatorische vaardigheden van de leerkracht.
Leerkrachten zijn er professionele opvoeders. Ouders hebben een deel van de opvoeding van hun kinderen aan de school overgedragen, maar ze spelen in het onderwijs op allerlei niveaus een belangrijke rol. Ouders bepalen zelf op welke wijze ze betrokken willen zijn bij de school.