Ronaldinho en het onzichtbare goed
Jongeren hebben nood aan en recht op volwassenen die hen ondersteunen, die hen begeleiden, die hen uitdagen en die hen duiding verschaffen bij hun soms niet eenduidig leven en de steeds maar complexere samenleving. Ik heb zelf leerkrachten gehad die mij hebben geholpen en uitgedaagd … Ik vind het dan ook een hele eer dit te mogen doorgeven aan de volgende generatie. Of om het althans te proberen.
In mijn klas hangt de leuze:
niemand is alles, niemand is niets, iedereen is altijd iets. Daarvan ga ik uit als leerkracht en dat wil ik ook overbrengen bij mijn leerlingen. Dat zij in zichzelf de waardevolle dingen ontdekken. Niet alle leerlingen hebben evenveel mogelijkheden en kansen. Als je er maar één hebt, ga er dan voor. Misschien is voetballen voor Ronaldinho het enige wat hij kan – ik weet dat natuurlijk niet – maar hij doet het wel goed. Ik geloof er trouwens in dat er in elke jongere iets goeds schuilt. Dat is misschien niet altijd zichtbaar, maar goed onderwijs moet aan alle jongeren de kans geven dat goede te ontdekken en verder te ontwikkelen.
Beter dan de leraar
Pas als leerlingen later als oud-leerling terug op school komen – op een opendeurdag, of als ouder van een volgende generatie leerlingen – merk ik hoe zij zelf een deel van hun ‘geluk’, van wat ze gerealiseerd hebben in hun leven, terugkoppelen naar de school en naar de leerkrachten die ze hadden.
Ooit had ik een leerling die met moeite kon lezen en schrijven toen hij bij ons de school binnenkwam in het eerste jaar. Een collega Nederlands heeft daar met heel veel inzet een klein wonder verricht. Maar toen hij in het vierde Metaal zat, kon hij beter lassen dan zijn leerkracht. Het is altijd de moeite waard om tijd en energie te investeren in kinderen en jongeren. Iedereen is altijd iets.
Raken
Door de verschillende aspecten van mijn eigen persoonlijkheid aan bod te laten komen, probeer ik mijn leerlingen te motiveren. Ik wil mij opstellen als mens én leraar. Maar ik ben ook een vader, echtgenoot, voetballiefhebber… En leerlingen mogen mij ook zo kennen.
Raken is hier het sleutelwoord. Lesgeven is geen afstandelijk gebeuren. Je moet je als leerkracht ook laten raken: de leerling ernstig nemen, durven toegeven dat je iets niet weet… Het zijn dingen die ervoor zorgen dat de relatie tussen leerling en leerkracht kan uitgediept worden. Dan ontstaat er een natuurlijke vorm van respect en van gezag. Jongeren luisteren gemakkelijker naar volwassenen die iets te zeggen hebben. En iets te zeggen hebben, leer je door veel te luisteren.
Zin
Als leerkracht godsdienst maak ik natuurlijk veel ruimte vrij om na te denken en gedachten uit te wisselen over het waarom van de dingen. Een zin hebben in het leven en zin hebben in het leven liggen dicht bij elkaar. Leerlingen hoeven voor mij niet meteen een antwoord klaar te hebben. Als ze de vraag af en toe maar blijven stellen en ook weten dat het antwoord in het leven vaak nog zal evolueren.
Vroeger was het niet beter
In de opvoeding van mijn vijf eigen kinderen heb ik vaak moeten relativeren. Dat komt mij in de klas ook van pas. Het is belangrijk dat je niet meteen van alles een drama maakt. Ik probeer vooral veel te luisteren. En naarmate ik ouder word, gaat dat makkelijker. Misschien zien de leerlingen in mij al een beetje een opa, zo iemand aan wie je zomaar iets kan vertellen. Ik probeer er ook altijd voor te zorgen dat de leerlingen zelf leren begrijpen wat ze meemaken. Dat is vaak al de eerste stap op weg naar een oplossing.
Aan de andere kant aanvaarden leerlingen ook wel dat je als ouder wordende leerkracht niet helemaal meer ‘ingeleefd’ bent in hun wereld. Soms denk ik dat zij dat ook niet meteen van ons verwachten. Als we maar oprecht zijn en menen wat we zeggen en doen. Het is belangrijk dat we zelf authentiek zijn en dat we onszelf nooit wijsmaken dat het vroeger beter was...
Het glas is halfvol!
Ik wil mijn leerlingen bijbrengen dat leven evolueren betekent, dat het nooit af is. En dat wat vandaag (nog) niet kan, misschien morgen wel zal lukken. Je kunt op twee manieren naar het leven kijken: of het glas is halfleeg, of het glas is halfvol. Niet dat je moet ontkennen dat er dingen ontbreken in ons leven. Wel dat je nooit mag vergeten wat er wel is.
Ontmijningsdienst
Humor is zeer belangrijk, dat zou ik als beginnende leraar zeker in mijn achterhoofd houden. Met een kwinkslag trek je meteen de aandacht. Met een beetje humor kan je vaak een heel explosieve situatie ontmijnen. Maar je mag er niet in overdrijven. Wij zijn geen clowns. Toch vind ik dat er mag gelachen worden op school. Misschien komt dat omdat ik zelf vaak en graag lach.
Onder de tafel gekropen
Heel mooie herinneringen heb ik aan leerlingen die vanuit een schijnbaar verloren positie erin slagen toch iets te maken van hun leven. Ooit moest ik een leerling thuis gaan inschrijven en toen ik aanbelde, bleek het kind van schrik onder de tafel gekropen te zijn. Het meisje had al heel vaak moeten horen dat ze niet deugde en was het geloof in zichzelf volledig kwijt. Het heeft ook een hele tijd geduurd voor ze op school weer openbloeide. Maar uiteindelijk heeft zij toch haar studies afgemaakt, een getuigschrift behaald en een gezin gesticht.